Ìýäýý...
• Байгаль хамгаалах “Монголын тул” сангийн Удирдах зºвлºлийн хуралдаан 2005 оны 6 дугаар сарын 9-ний ºдºр болж тус сангаас хэрэгж¿¿лж байгаа тºслийн х¿рээнд Хºвсгºл аймгийн Тариалан сум, Булган аймгийн Хутаг-ºндºр сумдыг хамруулах шийдвэр гаргасан юм. Ингэснээр Эг-¯¿рийн сав газрын байгаль орчин б¿хэлдээ хамгаалагдах боломж б¿рдлээ.
• Байгаль хамгаалах “Монголын Тул” сан нь “Шашин ба Байгаль Хамгаалал” холбоотой хамтран “ Газар лусын эзний тахилга хийгээд малчин ардад чухал хэрэгт сахиус тарниудын тайлбар” хэмээх байгаль хамгаалах уламжлалт ёс жаяг, Бурханы шашны бясалгал, тарнийн тайлбар номыг санх¿¿ж¿¿лэн хэвл¿¿лж, нутгийн иргэдийн х¿ртээл болголоо.
• 2005 оны 6 дугаар сарын 11-ний ºдрийн Дашнямтай билэгт сайн ºдºр 140 жилийн т¿¿хтэй Даян Дээрхийн хийдийн гол дуганы шав тавих ёслолын ажиллагаа боллоо. Шав тавих ёслолыг Бурхан шашны тºв Гандантэгчинлэн хийдийн дэд хамба, гавж Ё. Амгалан, Хºвсгºл аймгийн Гандандаржаалан хийдийн болон Цагаан-¿¿р сумын лам хуврагууд г¿йцэтгэлээ. Уг ¿йл ажиллагаанд Хºвсгºл аймгийн Засаг дарга Б. Батх¿¿, Эрдэнэбулган, Цагаан-¿¿р, Чандмань-ºндºр сумдын засаг дарга нар оролцсон байна. Хийдийн гол дуганы барилгын ажил энэ оны 3 дугаар улиралд эхэллээ. Орон нутагт ажил эрхлэлтийг дэмжих зорилгоор нутгийн чадварлаг мужаан, урчуудыг барилгын ажилд татан оролцуулж байна
• Байгаль хамгаалах “ Монголын тул” сангаас хэрэгж¿¿лж буй тºслийн х¿рээнд хамрагдаж буй сумдын байгаль орчны хяналтын улсын байцаагч, байгаль хамгаалагч нарт “Эг-¿¿рийн сав газрын байгаль хамгаалагчдын чадавхийг дээшл¿¿лэх нь” сэдэвт сургалтыг энэ оны 8 дугаар сарын 1-3-ны ºдр¿¿дэд Булган аймгийн Тэшиг суманд, 4-6-ны ºдр¿¿дэд Хºвсгºл аймгийн Эрдэнэбулган суманд тус тус зохион байгууллаа. Сургалтыг Улсын Мэргэжлийн Хяналтын Алба, Дархалсан газар нутгийн нийгэмлэгийн байцаагч мэргэжилтн¿¿дтэй хамтран зохион байгуулсан бºгººд сургалтад сумдын Засаг даргын тамгын газрын болон ИТХ-ын дарга нар оролцсон нь орон нутаг дахь байгаль хамгаалах ¿йл ажиллагаа, тºрийн байгууллагуудын уялдаа холбоо, хамтын ажиллагаа дээшл¿¿лэхэд чухал нºлºº б¿хий арга хэмжээ боллоо.
• Байгаль орчны тухай хуулийн хэрэгжилтийг сайжруулах зорилгоор сав газрын гол зам, г¿¿р¿¿д дээр байгаль орчныг хамгаалах, Ой хээрийн т¿ймрээс хамгаалах, Ан агнуурын тухай Монгол улсын хуулиудын иргэд аж ахуйн нэгжийн эрх, ¿¿рэгтэй холбоотой заалт б¿хий 19 самбарыг байрлууллаа.
• БХМТС нь Даяндээрхийн хийдэд шавилан суух сонирхолтой нутгийн 5 х¿¿хдийн зардлыг гаргаж Монголын Бурханы Шашинтны Тºв Гандантэгчинлэн хийдийн харьяа Шашны дээд сургууль, Шашны дунд сургууль болон Чогчин ангиудад сургаж байна.
• Сав газрыг нэгдсэн менежментээр хангах, байгаль орчныг хамгаалах, байгалийн нººцийн тогтвортой ашиглалтад хяналт тавих эрх б¿хий Сав газрын Булган болон Хºвсгºл аймгийн зºвлºл, 9 сумын сав газрын салбар зºвлºл¿¿дийг орон нутгийн хэмжээнд 2005 оны 9 д¿гээр сард багтаан байгууллаа. Сав газрын зºвлºл нь орон нутгийн тºр захиргааны болон хууль хэрэгж¿¿лэгч байгууллага, нутгийн иргэд, орон нутагт ¿йл ажиллагаа явуулж байгаа бизнесийн байгууллагуудын тºлººллººс б¿рдэж байгаагаараа б¿х шатны эрх ашигт ниийцэж байна.
• Байгаль хамгаалах уламжлалыг сэргээх, сурагчдын байгаль экологийн боловсролыг дээшл¿¿лэх зорилгоор Эг-¿¿рийн сав газрын 9 сумын дунд сургуулиудад байгальд ээлтэй сурагчдын “Эко-клуб”-уудыг байгууллаа. Шведийн Олон Улсын Хºгжлийн Агентлагийн санх¿¿жилтээр ДБХСангийн Монгол дахь хºтºлбºрийн газраас хэрэгж¿¿лж байгаа “Байгаль орчны боловсрол” дэд тºслийн х¿рээнд бэлтгэгдэж байгаа ¿ндэсний сургагч багш нь тус клубуудын ¿йл ажиллагааг арга з¿й, сургалтын хºтºлбºр, мэдээллээр хангах юм. Тус клубыг дунд сургуулийн биологийн багш, нийгмийн ажилтан нар удирдах юм. Х¿¿хд¿¿д сургуулийн биологийн танхимд хичээлийн бус цагаар цуглан ургамал ан амьтан, байгаль орчин, орон нутгийнхаа байгалийн онцлогийн талаархи болон бусад х¿¿хд¿¿дийнхээ байгаль орчны мэдлэгийг дээшл¿¿лэхэд клубийн х¿¿хд¿¿дийн оролцоо зэрэг сэдвээр ярилцах, багшаасаа зºвлºмж авах, судлах, хоорондоо тэмцээн зохион байгуулж, биологи, экологийн мэдлэгээ дээшл¿¿лэх боломжтой юм.
• Эг-¿¿рийн сав газрын аймаг, сумдын зºвлºл¿¿дийн анхдугаар зºвлºлдºх уулзалтыг 2005 оны 9 д¿гээр сарын 24-27-ны ºдр¿¿дэд Хºвсгºл аймагт зохион байгууллаа. Энэ уулзалтад Булган аймгийн сав газрын зºвлºл, сумдын салбар зºвлºлийн тºлººлºгчид оролцсон нь хоёр аймгийн байгаль хамгаалагчдад туршлага солилцох бололцоо олгосон юм. Уг уулзалтаар сав газрын зºвлºлийн б¿тэц, зохион байгуулалт, сав газрын зºвлºлийн эрх ¿¿рэг, Эг-¿¿рийн сав газрын зºвлºлийн д¿рмийг хэлэлцэн баталсан тºдийг¿й Сав газрын байгалийн нººцийн менежментийн тºлºвлºгººний тºслийг хамтран боловсрууллаа.
• Сав газрын хэмжээнд уул уурхайн асуудал нэлээд хурцаар тавигдаж байгаа билээ. Иймээс БХМТС 2005 оны 10 дугаар сард тºсºлд хамрагдаж байгаа сумдын иргэдийн тºлººлºгчид, байгаль орчны хяналтын улсын байцаагчид, байгаль хамгаалагчид, сав газрын зºвлºлийн тºлººлºгч гиш¿¿дийг уул уурхайн салбар т¿лх¿¿ хºгжиж байгаа Тºв аймгийн Заамар сумын байгаль орчны доройтол, нутгийн иргэдийн амьдрал, бодит байдалтай танилцуулах аялал зохион байгууллаа. Тºлººлºгчид хуучирсан техник технологийн байгальд ¿з¿¿лэх нºлºº, нºхºн сэргээлт зохих ёсоор хийгдээг¿й зэргээс нутаг орны байгалийн тэнцвэр алдагдаж, ундны ус бохирдож, улмаар х¿н малын эр¿¿л мэндэд сºргººр нºлººлж байгаа бодит байдалтай танилцсанаас гадна БХМТС-аас Улаанбаатар хотноо зохион байгуулсан “Байгалийн нººцийг даацын хэмжээнд зохистой ашиглах нь” сэдэвт семинарт оролцсон юм. Уг семинар нь сав газрын иргэдэд уул уурхайн салбарын ºнººгийн байдал, оролцогч талуудын ¿йл ажиллагаа, чиг баримтлалын талаар мэдээлэл ºгºх зорилготой байсан юм. Семинарт ¿йлдвэр, худалдааны яам, Байгаль орчны яам, Газрын тос, Ашигт малтмалын хэрэг эрхлэх газар, ДБХС, Германы техникийн хамтын ажиллагааны нийгэмлэг, Хºдººгийн Ядуурлыг бууруулах хºтºлбºр, Ivanhoe Mines компани, сав газарт ашигт малтмалын хайгуулын лиценз эзэмшигч компаниуд, Онгийн голынхон болон Ариун Суварга хºдºлгººн зэрэг байгууллагуудын удирдлагууд оролцож, ººрсдийн бодлого, ¿йл ажиллагааг танилцуулсан юм.
• БХМТС-ийн хуулийн хэрэгжилтийн баг Эг-¿¿рийн сав газрын байгаль орчныг хамгаалах, хуулийн хэрэгжилтийг сайжруулах, илэрсэн зºрчлийг бууруулах зорилгоор сумдын байгаль орчны улсын байцаагчидтай хамтарсан шалгалт 2005 оны 11 сард хийлээ. Шалгалтын явцад ан агнуурын хууль тогтоомжоор агнахыг зºвшººрсºн хугацаа болон зºвшººрлийн дагуу авлаж буй эсэх, хугацаа хэтэрсэн эрхийн бичгээр агналт ба мод бэлтгэл хийсэн, мод бэлтгэлийн явц, талбайн цэвэрлэгээ хийсэн байдал, эхлэл дуусгаварын актын б¿рд¿¿лэлт, тºлбºр хураамж тºлсºн зэрэгийг шалган нийт 530,800₮-ийн торгууль, 2537,800 òºðãºã-ийн нºхºн тºлбºр оногдууллаа
• БХМТС-аас Ирх¿¿ муж болон Бурядын автономит Усть–Ордыны тойргийн ХАА-н Удирдах газартай байгуулсан гэрээний дагуу 2006 оны 2 дугаар сарын 27-оос 3 дугаар сарын 3-ны ºдр¿¿дэд Эг-¿¿рийн сав газрын сумдын байгаль хамгаалагч, байгаль орчны улсын байцаагч, сав газрын зºвлºлийн гиш¿¿дийн тºлººлºгчид Ирх¿¿ муж болон Усть-Ордыны тойргийн Ан агнуурын удирдах газрын ¿йл ажиллагаатай танилцлаа. Уг аялалын зорилго нь ангийн амьтаны тооллого, биотехникийн арга з¿й, эрг¿¿л хяналтын ¿йл ажиллагаатай танилцах явдал байлаа. Тºлººлºгчдийн б¿рэлдэх¿¿нд БОЯ, УМХГ, Баян-ºлгий, Ховд болон Хºвсгºл аймгийн мэргэжилтн¿¿д орсон юм.